Van Geel Alfabet

. Eind 1958, een half jaar na het verschijnen van Spinroc en andere verzen , de debuutbundel van Chris van Geel, wilde journalist W. Hoffmann hem daarover interviewen. De dichter voelde er niet zo veel voor, en daarom verliep het gesprek schriftelijk. Van Geel ging uitgebreid op alle vragen van Hoffmann in, maar bracht – net als in zijn gedichten – ook steeds weer wijzigingen aan in zijn antwoorden. Uiteindelijk wijdde Hoffmann maar een paar regels aan Spinroc en deed hij maar een kleine greep uit de antwoorden die Van Geel hem had toegestuurd ( Algemeen Dagblad , dinsdag 30 december 1958). Een van de vragen van Hoffmann was: “Kunt U iets vertellen over Uw werkwijze?” Dit was het antwoord, dat de krant niet heeft gehaald: “Werk? Alleen uit niets doen ontstaat iets.” • Chris van Geel in de krant.

. Chris van Geel had de gewoonte om laat op te staan en dan meteen aan het werk te gaan, zo schreef Elly de Waard in haar portret van hem. Pas aan het eind van de middag, na een hele dag gedichten schrijven, en brieven, ging hij zich wassen en aankleden. Bij het wassen en aankleden “liep hij onbekommerd door het huis – hij was verademend onpreuts – en zong of declameerde hij luid en opgewekt. De voordracht behelsde rijmpjes in de trant van: ‘Goedemorgen, juffrouw Beuker, hier is de nieuwe kippenneuker!’ of ‘Kijk eens even, de kwestie is deze, geen kinderen en toch te kezen!’, waarna hij weer in dat aanstekelijke gelach kon uitbarsten.” Ook zong hij liedjes, of regels uit liedjes: “De liedjes die hij zong konden onverwacht afkomstig blijken te zijn uit een musical uit de jaren twintig, waarvan bijvoorbeeld de volgende frase hem was bijgebleven: ‘Mooie zus, mooie zus, van de autobus, kind wat ruik je toch weer lekker naar benziéééne…’ Daarbij voerde hij soms dansen uit met de han...

. Chris van Geel hield niet van publiciteit, en zeker niet van persoonlijke interviews. Je zou hem ‘gereserveerd’ kunnen noemen, in de eerste betekenis die Van Dale bij dat woord geeft: zich op een afstand houdend, terughoudend, afwachtend. “Over zijn werk schrijven màg, maar verzoeken om interviews wimpelt hij af”, schreef journalist Ivan Sitniakowsky, die hem graag wilde spreken. De dichter legde hem helder uit hoe hij zijn eigen positie zag: “‘U moet het zo zien, dat ik eigenlijk niet besta, dat ik er niet ben’, zei hij gereserveerd door de telefoon.” Toch slaagde Sitniakowsky er na nog enig aandringen in om Van Geels reserves weg te nemen. Hij mocht hem zowaar komen bezoeken in Groet. Het resultaat werd een uitgebreid portret ( Algemeen Handelsblad , 23 november 1968) van de dichter, en van zijn werk, met ook enige interviewfragmenten. Na het gesprek, dat tot ’s avonds laat duurde, liep Van Geel met Sitniakowsky mee terug naar de bushalte waar de laatste bus van Groet naar...

. Chris van Geel was “een ongelooflijk bijzonder persoon”, vertelde Thérèse Cornips, in haar boek met herinneringen aan de dichter met wie ze tien jaar lang samenleefde, in Groet, tussen 1952 en 1962. Hij was in alles “een leuke geest”, en “alles wat hij zei was bijzonder.”        Zo beschreef ze hem: “Hij was voor geen gat te vangen, op geen enkele wijze; clichés waren hem helemaal vreemd.” Als voorbeeld van zijn originele gedrag vertelde ze het verhaal over het vliegje in het oor van Van Geel: “We gingen een keer naar de fietsenmaker in Catrijp, helemaal aan het eind van de middag, om een gerepareerde fiets op te halen. Die fietsenmaker woonde met zijn vrouw en zoon in een klein huisje. Aan de zijkant van het huisje zat de voordeur, en in die voordeur zat zo’n kijkdeurtje.        We hadden de fiets opgehaald en het deurtje was net dicht gegaan, toen Chris een vliegje in zijn oor kreeg. Hij was daar erg van ond...

. Chris van Geel is ook de dichter van de verrassende beeldspraak. In zijn bespreking van Spinroc en andere verzen (1958) schreef Simon Vestdijk al heel lovend over zijn “flitsgewijs opduikende beelden en vergelijkingen”. Hier is zo’n vondst, te vinden in zijn tweede bundel, uit 1967:        MOND        In het gezicht toont het gebit het mooist,        ik, als ik met meisjes spreek, geloof        de bloem te zien van haar skelet, bloembladeren        ivoor, het hart van tong in een krans van lip. Volgens de definities is er verschil tussen gebit (tanden) en skelet (botten), maar voor Van Geel bestaat dat onderscheid niet. Hij ziet de tanden hier als een onderdeel van het skelet. Niet zomaar een onderdeel – het gebit is het deel waarmee het harde bottenstelsel zich laat zien aan de buitenwereld, en dan ...

. Na het verschijnen van zijn eerste bundel, Spinroc en andere verzen , in juni 1958, begon Chris van Geel na te denken over een opvolger. Zijn gedachten gingen uit naar een bundel waarin hij een gang door het jaar en door de seizoenen zou maken. Zo’n opzet was niet nieuw. In de oudheid deden ze het al. In de middeleeuwen en in de Renaissance ook. En ook daarna: Guido Gezelle schreef een ‘Rijmsnoer om en om het jaar’, Simon Vestdijk een ‘Rondgang door het jaar’, Hugo Claus een ‘Almanak’. Zoiets wilde Van Geel ook, en daarom begon hij zijn maand- en jaargetijdengedichten alvast bij elkaar te brengen. Een tijd lang dacht hij dat die bundel Een Jaar in Holland zou kunnen gaan heten, maar die titel lag, zoals altijd bij hem, nog lang niet vast.        Grote haast was er niet, maar de zaak kwam in een stroomversnelling door zijn contacten met Johan Polak. Die was toen zelf nog geen uitgever, maar hij had al wel de nodige contacten met andere uitgevers. ...