Van Geel Alfabet

. Na het verschijnen van zijn eerste bundel, Spinroc en andere verzen , in juni 1958, begon Chris van Geel na te denken over een opvolger. Zijn gedachten gingen uit naar een bundel waarin hij een gang door het jaar en door de seizoenen zou maken. Zo’n opzet was niet nieuw. In de oudheid deden ze het al. In de middeleeuwen en in de Renaissance ook. En ook daarna: Guido Gezelle schreef een ‘Rijmsnoer om en om het jaar’, Simon Vestdijk een ‘Rondgang door het jaar’, Hugo Claus een ‘Almanak’. Zoiets wilde Van Geel ook, en daarom begon hij zijn maand- en jaargetijdengedichten alvast bij elkaar te brengen. Een tijd lang dacht hij dat die bundel Een Jaar in Holland zou kunnen gaan heten, maar die titel lag, zoals altijd bij hem, nog lang niet vast.        Grote haast was er niet, maar de zaak kwam in een stroomversnelling door zijn contacten met Johan Polak. Die was toen zelf nog geen uitgever, maar hij had al wel de nodige contacten met andere uitgevers. ...

. Groot nieuws onlangs, in de Zeeuwse regionale pers: in Middelburg is een zeldzame paddenstoel aangetroffen. Hij werd gevonden door mevrouw Willy Remijn toen zij met haar kleinzoon door het plaatselijke tuincentrum liep. Daar viel haar oog in het voorbijgaan op een plantenbak met daarin een olijfboom en ook, aan de rand van de bak, een merkwaardige paddenstoel.        Ze maakte een foto en stuurde die naar haar man Henk, een paddenstoelexpert. Henk zag meteen dat dit een zogeheten ‘aardster’ was, en wel een heel bijzondere. Onderzoek wees uit dat het hier ging om de Geastrum welwitschii . Dat is een Amerikaanse aardster die voor zover bekend nog maar vier keer is waargenomen in Europa. Voor de eerste keer was dat in 1848, in Lissabon. Hij werd toen gezien en beschreven door een Oostenrijkse botanicus Welwitsch (1806-1872) naar wie de paddenstoel vernoemd is.        Het Griekse woord voor aarde is ‘gè’, en het Gri...

. Chris van Geel had een moeizame verhouding met zijn uitgever Geert van Oorschot. Dat gold voor wel meer dichters en schrijvers uit diens fonds. Het lag natuurlijk ook aan Van Geel zelf. De twee lagen elkaar niet. “Geert vindt me, geloof ik, te introvert, te asociaal, geen ‘warme menselijkheid’ weet je wel”, schreef Van Geel aan Judith Herzberg, in een brief van 1 oktober 1966.        Het uitgeven van poëzie levert zelden winst op, zoals bekend. De meeste dichters schrijven geen bestsellers, en de meeste dichters zullen dan ook voortdurend licht bevreesd zijn dat hun volgende bundel niet meer uitgegeven gaat worden.        Maar zo wilde Van Geel het niet zien. Hij wist wat hij kon, en hij had zijn trots. In 1966 was hij nog steeds de dichter van maar één dichtbundel, verschenen in 1958, en die was toen nog lang niet uitverkocht. Hij wist niet zeker of Van Oorschot zijn tweede bundel zou accepteren. Maar hij wist...

. Chris van Geel voegde aan zijn brieven vaak nieuwe gedichten toe. Zo ook op zondag 29 september 1963, bij een brief aan Judith Herzberg en Huyck van Leeuwen. “Nog een somber versje om somber te eindigen in somber weer.” Volgens de weerarchieven was die zondag een grijze najaarsdag: “een gemiddelde, geheel bewolkte dag met een gemiddelde temperatuur van 12.4 ℃.” De luchtvochtigheid was hoog, en er viel her en der wat regen. “Er viel in totaal 4.9 mm neerslag in een periode van 5.7 uur.” Dit is het meegestuurde gedicht:        Het web houdt zijn gezicht hol in de wind,        de spin heeft het verlaten, sterren staan        er in en kou, wind scheurt het van de aarde,        van leeggevreten lijken waait het schoon. Het is een desolaat portret van een spinnenweb: verlaten door zijn schepper, nutteloos geworden, aan zijn lot overgelaten. Er...

. Wat is geluk? Dat is voor iedereen verschillend. Voor Chris van Geel kon het in kleine dingen zitten:        GELUK        Een steen tegenkomen in een hap krentenbrood        zonder er eerst op gebeten        te hebben. Een groot geluk, vol diepe geruststelling. Of in een korte ontmoeting met een pad. Hij treft het beestje aan op de grond. Hij zit stil. Het is een onooglijk dier, met “voor liefde ongeschikte korte armen”, maar Van Geel bekijkt en beschrijft hem juist met veel aandacht en compassie, uitvoerig, tien regels lang – en daarna lijken ze zowaar even contact met elkaar te maken:        Ik buk, hij maakt zich breder om te spreken.        Hij springt over mijn vinger op een teken        van mij, en vreemd, ik denk, dat is g...

. Wanneer wordt een dichter geboren? De eerste poëzie in zijn leven kreeg Chris van Geel (1917-1974) niet toegediend door zijn moeder, met wie hij altijd een moeizaam contact zou hebben. Ook niet door zijn vader, die vooral afwezig was. Ook niet door zijn grootmoeder, die altijd wat op de achtergrond bleef. Het was zijn liefhebbende grootvader die de kleine jongen op zijn arm nam en wiegend bakerrijmpjes voor hem zong, keer op keer – zo wist Van Geels tante Mies vele jaren later nog te vertellen en na te zingen. Dit is er een van:        Suja suja deine,        kindje moete niet grijnen,        kindje moet slapen gans de nacht,        slapen tot moeder je wacht. En deze ook:        Slaap, kindje, slaap,        daarbuiten loopt een schaap,     ...