.
In april 1966 verscheen in het tijdschrift De Gids dit ultrakorte gedicht van Chris van Geel:
ALLERZIELEN
Naaldhakputjes vult de regen.
‘Allerzielen’ is de dag waarop in de rooms-katholieke kerk alle doden worden herdacht, 2 november. Dan bezoekt men de graven van de dierbaren op het kerkhof. Daar kun je soms de sporen van andere, of eerdere, bezoekers zien, zoals de door naaldhakken in het zand of in het grind achtergelaten putjes.
De naaldhak wordt wel gedragen bij een begrafenis, maar er hangt ook een zweem van erotiek (hoge hakken, strakke kousen, nauwe kokerrok) omheen. Dood en seks: het is misschien een verrassend arrangement, maar niet voor Van Geel (freudiaan, surrealist, geen katholiek).
Hoe zou zo’n kort gedicht in het Spaans klinken? Toevallig weten we dat. Een vertaling is te vinden in de Antología de la Poesía Neerlandesa Moderna (1971) van Francesco Carrasquer:
DÍA DE LAS ÁNIMAS
Va llenando la lluvia
los hoyitos de tacón de aguja.
Het Spaans is een rebbeltaaltje, zoals bekend. Dat ratelt altijd maar door. Voor de titel en de ene regel van Van Geel (vijf woorden, twaalf lettergrepen) heeft het Spaans hier twee keer zoveel ruimte nodig: titel, twee regels, veertien woorden, zesentwintig lettergrepen.
“La lluvia” is ‘de regen’ of ‘de regenbui’. “Va llenando” komt overeen met ‘gaat vol maken, gaat vullen’. Een “aguja” is een haarspeld, of een naald. Een “tacón” is een hak. Een “tacón de aguja” is ‘een hak van naald’, een naaldhak. En “los hoyitos” zijn de kuiltjes, gaatjes, putjes. Dus dit is wat er in het Spaans woord voor woord staat:
DAG VAN DE ZIELEN
Gaat vullen de regen
de putjes van de hak van naald.
Oftewel:
ALLERZIELEN
Naaldhakputjes vult de regen.
Er is enige overeenkomst tussen een naaldhakputje en een vers gegraven, nog leeg graf: het zijn allebei gaten. Dat is de tweede verrassing van dit korte gedicht.
De Spaanse lezer wordt daar mogelijk iets beter op voorbereid dan de Nederlandse. ‘Hoyito’ is het verkleinwoord van ‘hoyo’, dat ‘kuil’ betekent, maar soms ook ‘grafkuil’. Misschien is dit wel wat de Spaanse lezer leest:
ALLERZIELEN
Naaldhakgrafjes vult de regen.
(Bewerking van ‘Naaldhakgrafjes’, in Onze Taal, juni 2019)
In april 1966 verscheen in het tijdschrift De Gids dit ultrakorte gedicht van Chris van Geel:
ALLERZIELEN
Naaldhakputjes vult de regen.
‘Allerzielen’ is de dag waarop in de rooms-katholieke kerk alle doden worden herdacht, 2 november. Dan bezoekt men de graven van de dierbaren op het kerkhof. Daar kun je soms de sporen van andere, of eerdere, bezoekers zien, zoals de door naaldhakken in het zand of in het grind achtergelaten putjes.
De naaldhak wordt wel gedragen bij een begrafenis, maar er hangt ook een zweem van erotiek (hoge hakken, strakke kousen, nauwe kokerrok) omheen. Dood en seks: het is misschien een verrassend arrangement, maar niet voor Van Geel (freudiaan, surrealist, geen katholiek).
Hoe zou zo’n kort gedicht in het Spaans klinken? Toevallig weten we dat. Een vertaling is te vinden in de Antología de la Poesía Neerlandesa Moderna (1971) van Francesco Carrasquer:
DÍA DE LAS ÁNIMAS
Va llenando la lluvia
los hoyitos de tacón de aguja.
Het Spaans is een rebbeltaaltje, zoals bekend. Dat ratelt altijd maar door. Voor de titel en de ene regel van Van Geel (vijf woorden, twaalf lettergrepen) heeft het Spaans hier twee keer zoveel ruimte nodig: titel, twee regels, veertien woorden, zesentwintig lettergrepen.
“La lluvia” is ‘de regen’ of ‘de regenbui’. “Va llenando” komt overeen met ‘gaat vol maken, gaat vullen’. Een “aguja” is een haarspeld, of een naald. Een “tacón” is een hak. Een “tacón de aguja” is ‘een hak van naald’, een naaldhak. En “los hoyitos” zijn de kuiltjes, gaatjes, putjes. Dus dit is wat er in het Spaans woord voor woord staat:
DAG VAN DE ZIELEN
Gaat vullen de regen
de putjes van de hak van naald.
Oftewel:
ALLERZIELEN
Naaldhakputjes vult de regen.
Er is enige overeenkomst tussen een naaldhakputje en een vers gegraven, nog leeg graf: het zijn allebei gaten. Dat is de tweede verrassing van dit korte gedicht.
De Spaanse lezer wordt daar mogelijk iets beter op voorbereid dan de Nederlandse. ‘Hoyito’ is het verkleinwoord van ‘hoyo’, dat ‘kuil’ betekent, maar soms ook ‘grafkuil’. Misschien is dit wel wat de Spaanse lezer leest:
ALLERZIELEN
Naaldhakgrafjes vult de regen.
(Bewerking van ‘Naaldhakgrafjes’, in Onze Taal, juni 2019)
Reacties
Een reactie posten